(Westland, 21 oktober 2026). Een kleine honderd gemeenten, waaronder Westland, ligt nog steeds dwars en weigert de uitvoering van de Spreidingswet die inhoudt dat asielzoekers onder alle gemeenten moeten worden verdeeld. Sommige zoals Westland willen helemaal geen asielzoekers omdat ze al meer dan het gevraagde aantal legale statushouders, Oekraïners en veel arbeidsmigranten in hun gemeente opnemen. De communicatie met het ministerie ligt nu op het niveau van indringende en harde brieven die wijzen op de wettelijke verplichting.
Menig burgemeester heeft al een knorrige topambtenaar, of zelfs een minister, aan de lijn gehad om hem of haar op zijn bestuurlijke verantwoordelijkheid te wijzen. Ook het argument dat de gemeenteraad in meerderheid tegen is geldt en telt niet.
Dwangelement
De kans is inmiddels, geheel onverwachts, wel aanwezig dat het dwangelement van de Spreidingswet niet nodig zal zijn nu asiel- en migratieminister Bart van de Brink (CDA) gezegd heeft er met de gemeenten ‘wel uit te komen’.
Hij zei dit na een gesprek met Joost Eerdmans, leider van oppositiepartij Ja21. Die vindt dat de gemeenten met deze wet een asielzoekerscentrum door de strot geduwd krijgen. ‘Al die gemeenten staan nu eigenlijk onder curatele en dat staat totaal haaks op de lokale democratie, kun je zeggen’. Zei hij mondeling.
Een door hem geëiste toezegging ‘zwart op wit’ op dit punt zat er niet in omdat de minister vindt dat de Spreidingswet als wet nu eenmaal moet worden uitgevoerd. Tussen neus en lippen liet hij wel doorschemeren dat ook de vicepremier liever geen dwang uitvoert maar die wil hij wel bewaren als een eventuele stok achter de deur.
Logisch want dit onderdeel van de spreidingswet is een van de onderdelen van het gehele asielbeleid dat het kabinet, ondersteund door een meerderheid in de Tweede Kamer, wil realiseren. En als de door veel partijen gewenste flink dalende instroom van asielzoekers lukt (en er genoeg opvang is), dan heeft Van den Brink de dwingende maatregelen uit de Spreidingswet niet eens meer nodig.
‘Boosdoener’ Westland
Aardig is dat ‘boosdoener’ Westland veel ministeriële sympathie, ook bij de aanvankelijk aarzelende minister, heeft ontvangen met de bijzondere ‘asieldeal’ die nu gesloten is met buurgemeente Midden-Delfland. Die behelst een soort ruil van zogenoemd Westlandse asielzoekers die ‘bij de buren’ worden gehuisvest. En waarmee wordt voldaan aan het wettelijk verplichte aantal.
Iets meer dan 90 gaan ‘daar en niet hier wonen’. Zodat Westlandse raadsleden de tegen hun komst zijn maar naar de buitenwereld kunnen volhouden dat er in hun gemeente nul worden opgevangen.
Waarbij als tegenprestatie Westland een aantal de procedure goed doorlopen en daardoor gelegaliseerde (ook wettelijk verplichte) statushouders overneemt. Omdat er in Midden Delfland voor hen geen plek is.
Een plan vooral uitgewerkt door de Westlandse GBW-wethouder Anko Goudswaard die inmiddels platgebeld wordt door collega lokale bestuurders uit het hele land. Die exact willen weten hoe dat politiek geniale ‘menselijke schuifspelletje’ werkt.
Smeekbede
Ondertussen wordt ook de minister steeds nerveuzer nu hij vorige week alle gemeenten in een nieuwe smeelbede heeft gevraagd om toch nog extra asielzoekers op te nemen. Voor 1 november 2400, in januari 3600 en in april 7600.
Hij zou Anko eens op de koffie moeten vragen; je mag hopen dat er bij de Westlandse coalitiepartner CDA vast en zeker mensen zijn die hem goed kennen. En zijn mobiele nummer hebben.
Rien van den Anker